Hoe help ik mijn kind

Haa Annet, heel erg bedankt voor jouw vraag. Denk dat het juist dapper en belangrijk is om ook de zware vragen te stellen!

Ik ga mijn best doen om antwoord te geven op jouw vraag. Maar ik vind het ook lastig, omdat ik denk dat het als kind onmogelijk is om te beoordelen of er sprake is (geweest) van dwingende controle. Het is een volwassen term die kinderen niet begrijpen. En zelfs nu ik als volwassene terugkijk op mijn situatie vind ik het moeilijk te beoordelen, omdat ik nog steeds zo'n sterke loyaliteit voel naar mijn ouders.

Maar ik herken wel veel van de situatie die je schetst. Mijn ouders gingen uit elkaar toen ik 9 was, en hadden 3 jaar lang rechtszaken over de omgang. Mijn vader sprak heel open over deze rechtszaken, en sprak dan ook heel negatief over mijn moeder. Mijn moeder hield zich bewust stil. Hij zette haar echt weg als de vijand, en ik geloofde hem. Ik zei dan tegen vrienden dat ik 'voor mijn vader was', met het gemak alsof ik het over een voetbalclub had. Ik nam beschuldigingen van mijn vader mee naar mijn moeder, en ging dan op hoge poten verhaal bij haar halen. Bijvoorbeeld toen mijn vader haar ervan beschuldigde dat ze hem geen alimentatie betaalde. Ik loog in een brief aan de rechter om te zorgen dat mijn vader zijn gelijk zou krijgen. Na de rechtszaken bleef ik omgang houden met mijn vader (week om week), zelfs toen ik als tiener werd uitgescholden en bedreigd door zijn toenmalige vriendin. Bij mij versterkte dat misschien wel mijn loyaliteit naar hem, juist doordat ik kon laten zien dat ik zelfs onveiligheid voor hem trotseerde.

Inmiddels ben ik heel wat jaren verder, is mijn vader overleden en ben ik onlangs zelf vader geworden. En zo heb ik ook wat inzichten over mijn situatie die ik met je kan delen:

• Het cliché is dat je bij volwassen worden leert dat je ouders ook maar mensen zijn met hun tekortkomingen. Maar als kind begreep ik dit ook op een zeker niveau. Of anders gezegd: ik had als kind geen zwart-wit beeld van mijn ouders. Ik had het ook gewoon nog steeds fijn bij mijn moeder, ondanks dat ik boos op haar kon zijn. Ik was namelijk ook regelmatig niet bezig met de scheiding. En dan had ik gewoon mijn moeder waar ik nog steeds kind kon zijn. En ik had ook dondersgoed door dat mijn vader niet perfect was. Mijn ervaring is dat het positieve en negatieve van jongs af aan prima naast elkaar kan bestaan, en elkaar niet uitsluit.

• Ik heb later geleerd dat bij mijn moeder de enige plek was waar ik mijn boosheid durfde te uiten. Ik heb geleerd hoeveel dat waard is geweest en hoe dankbaar ik mijn moeder ben. Nu begrijp ik pas dat ik me bij haar het veiligst heb gevoeld, en dat haar liefde echt onvoorwaardelijk was. En mijn moeder heeft destijds zelfs geholpen met het uiten van boosheid, bijv. door een boksbal op te hangen. Ik ben zo blij dat ze heeft geprobeerd om mij te leren hoe je op een gezonde manier boos kunt zijn, ondanks dat het regelmatig (ten onrechte) op haar was gericht.

• Mijn moeder vond het wel heel belangrijk dat de 'leugens' van mijn vader werden ontkracht. Daardoor was ze altijd heel gericht op het recht zetten van feiten en op het neerzetten van 'de waarheid'. Ik heb zo ongelofelijk veel tijd en energie verspilt aan het samenbrengen van de twee waarheden van mijn ouders. Het is onmogelijk... Ik had heel wat anders nodig dan de waarheid: Dat mijn moeder mij zou troosten. Dat ze zou zeggen hoe vervelend het wel niet is dat ik voel dat ik me hiermee bezig moet houden. Dat ze ziet dat ik me zorgen maak. Dat ze ziet hoeveel ik van mijn vader houd, en dat dat altijd mag. En dat ze zegt dat ze altijd van mij houdt, ook als ik boos ben.

Beetje lang verhaal geworden Annet! Maar hopelijk herken je wat van mijn situatie en kun je wat met de inzichten die ik in de loop van de tijd heb opgedaan!

Liefs, Arne

Hi Annet,

Ik sluit me aan bij Arne dat inderdaad juist ook de moeilijke, pittige vragen gesteld mogen worden. Helaas krijgen meer kinderen hiermee te maken, zoals ook ikzelf, al heb ik zoals Arne ook zegt, het begrip dwingende controle pas een paar jaar geleden geleerd.

In mijn situatie scheidden mijn ouders toen ik 6 was, en had ik vervolgens met de 50/50 omgangsregeling veel moeite om bij mijn vader te zijn. Hij loog veel, praatte slecht over mijn moeder (en ook mijn opa en oma deden dat), en speelde conflicten uit over het hoofd van mij en mijn broertje. Zo steelde hij na vakanties onze kleding en borg die hoog op in zijn kast, en weigerde hij een handtekening te zetten voor onze paspoorten zodat dat aan de deur en uiteindelijk via een rechter werd uitgevochten. Ook kon hij witheet worden van woede, en fysieke mishandeling wisselde af met poeslieve praatjes over dat hij echt een leuke verrassing had als we het weekend naar hem zouden komen. Ik voelde me heel ongemakkelijk, onveilig en niet welkom bij hem en wilde op een gegeven moment echt niet meer naar hem gaan. Ik kijk nu terug op dat ik echt nog zo'n jong kind was toen ik dit besloot, en met name de aandacht van de kinderpsycholoog me in die tijd er doorheen heeft geholpen. Nadat de keuze echter was gemaakt dat ik niet meer naar mijn vader ging, stopte dat traject terwijl voor mij toen nog zo veel eenzame verwerking begon.

Helaas gold voor mij ook dat ik me nog niet besefte dat ik me 100% wonend bij mijn moeder eigenlijk onbedoeld had vastgezet in een 'nieuwe' onveilige leefomgeving. Mijn moeder deed dat niet op eenzelfde zichtbare manier of gebruikte ons niet in de conflicten maar praatte eigenlijk ook slecht over wat mijn vader allemaal had gedaan, noemde hem altijd bij een scheldwoord. Zij was het slachtoffer van de scheiding, vaak manipulatief, onafgestemd op mij en haar liefde erg voorwaardelijk. Ik moest haar dankbaar zijn dat zij mij in huis had genomen. In huis was er altijd spanning, veel conflict was het belangrijk hoe schoon het was, werd ik gezien door prestaties, terwijl naar buiten altijd de happy family werd gespeeld met mijn (zeker fijne maar passievere) stiefvader.

Bij mij blijft vooral de verwarring uit mijn jeugd hangen en de manier waarop ik mezelf heb aangeleerd ermee om te gaan. Aan mij zou nooit iemand iets merken! Ik had een glimlach op, ging me extra op school focussen, haalde goede cijfers, was vaak naar vriendinnen en later veel aan het werk. Nu zie ik dat ik vanaf jongs af aan al begonnen ben met vluchten. Gelukkig een 'goede kant' op en belandde ik niet in de goot, maar het ontwikkelen van wie ik ben, wat ik wilde en vooral: wat ik echt voelde, daarvoor was geen ruimte. Ik had iemand nodig gehad wie heeeel langzaam was gaan afpellen, gaan onderzoeken eigenlijk, hoe het echt met me ging en aandacht had genomen voor mij. Iemand die mijn autonomie echt serieus had genomen dus niet zomaar allerlei beslissingen had genomen die tegen de mogelijk spelende loyaliteit in gingen. En vooral ook wat Arne zegt, een knuffel, liefde, gewoon even mogen zijn en ontspannen.

Ik geloof sterk dat je als beschermende ouder altijd aan het langste eind trekt, de verhalen die je expartner over jou heeft, veroorzaken hoe dan ook ongemak bij je zoontje die hij op dit moment nog niet kan uiten maar zeker in de toekomst anders zal gaan zien en voelen.

In mijn volwassen leven heeft het werkboek 'herstellen van narcistische mishandeling' van Iris Koops mij trouwens erg geholpen meer inzichten te krijgen in die dwingende controle / emotionele onvolwassenheid van mijn beide ouders. Wellicht is dat ook iets voor jou.

Liefs, Carly