NIET MIJN TAAK

Mijn ouders gingen uit elkaar toen ik 11 was. Toch was het feit dat ze niet meer samen waren, voor mij niet het lastigst aan de scheiding. Ik was namelijk zelfs een beetje opgelucht toen ze vertelden dat ze uit elkaar gingen.‘Nu wordt het eindelijk beter!’, dacht ik. Maar dat bleek toch wat anders uit te pakken. 

OPROEIEN ALS KOPP KIND

Ik ben de oudste van drie kinderen en had vroeger, toen mijn ouders nog bij elkaar waren, vaak het gevoel dat ik voor mijn broertje en zusje moest zorgen. Niet dat dat ooit direct aan mij gevraagd is, maar wij hadden niet de meest ‘stabiele’ situatie thuis, als ik het zo mag zeggen. Wat ik later leerde, is dat dit parentificatie heet en dat dit niet mijn taak is als kind. 

Ik ben een KOPP kind. Dat staat voor ’Kinderen van Ouders met Psychische Problemen’. Ik had daardoor al snel het gevoel dat ik verantwoordelijk moest zijn voor dingen, waar ik eigenlijk het liefst helemaal niet mee bezig wilde zijn. Mijn vader was afwisselend ziek vanaf mijn 4e tot mijn 11e en mijn moeder was vooral bezig met het zorgen voor hém. Dan kon ik natuurlijk niet voor nóg meer problemen zorgen, dacht ik. (Spoiler: dat is dus niet waar!)

TEVEEL VERANTWOORDELIJKHEID ALS KIND

Door de spanningen thuis waren er vaak veel ruzies, dus toen mijn ouders vertelden dat ze uit elkaar gingen, sprong ik bijna een gat in de lucht. Mijn vader voelde zich weer beter en het idee dat mijn ouders minder beroep op mij hoefden te doen, voelde als een 10 kilo pak suiker die van m’n schouders afviel. ‘Nu wordt het eindelijk beter!’, dacht ik. Nu kon ik weer doen wat kinderen horen te doen, namelijk: kind zijn. 

Maar dat de scheiding er juist voor zorgde dat er méér verantwoordelijkheden op mijn bordje terechtkwamen, had ik niet gedacht. Ze woonden dan wel niet meer in één huis, maar het geruzie ging gewoon door. Via de telefoon, e-mail, voor ons huis op straat, in de rechtszaal of op WhatsApp.‘Iris, moet je zien wat voor brandmails je vader nu weer naar mij stuurt. Midden in de nacht!’, vertelde mama mij dan. Dat ik dat eigenlijk liever niet hoorde, hield ik maar voor mezelf. Ik was inmiddels namelijk de praatpaal van mijn ouders geworden, tegen wie ze hun zorgen konden uiten of de haat naar elkaar. 

ECHTSCHEIDINGSCONVENANT

Vond ik die rol fijn? Absoluut niet. Maar als ik, door het aanhoren van hun zorgen, het regelen van ‘volwassen dingen’ en het luisteren naar hoe stom ze elkaar vonden, ervoor kon zorgen dat ze minder ruzie maakten, had ik daar alles voor over. 

Op 12 jarige leeftijd deed ik mee aan gesprekken over het opstellen van een ouderschapsplan, kon ik het woord 'echtscheidingsconvenant' beter schrijven dan mijn eigen naam en werd ik constant gevraagd over dingen zoals alimentatie. Dingen waarvan je als kind dus helemaal het bestaan niet af hoort te weten! 

‘Hij heeft weer de alimentatie niet op tijd over gemaakt, wil jij papa wel even zeggen dat hij dat moet doen?’, ‘Let je wel een beetje op je broertje en zusje als je daar bent?’ en ‘Ik wil graag de eerste drie weken van de zomervakantie met jullie weg, regelen jullie dat met mama?’, waren dingen waarmee ik/we constant mee van huis naar huis werden gestuurd. Toch voelde alles beter dan de mogelijke ruzie die er zou kunnen ontstaan als ik niet die verantwoordelijkheden op me zou nemen, dus deed ik het met alle liefde. 

NIET BOOS, WEL VERDRIETIG

Terugkijkend weet ik nu hoeveel invloed dat heeft gehad. Hoeveel het kan doen als je altijd in een soort actiestand/ ‘zorgrol’ moet staan in plaats van je bezig te houden met dingen die kinderen horen te doen. Het had de wereld gescheeld als ik niet al vroeg werd betrokken in volwassen zaken of dingen voor mijn rekening hoefde te nemen die niet op mijn schoot hoorden te liggen. 

Ben ik daar dan boos om? Nee, dat nog steeds niet. Ik denk zelfs dat ik het, als kind van mijn ouders, zo opnieuw zou doen. Graag zelfs. Ik ben wel verdrietig dat mijn ouders nooit door hebben gehad wat voor invloed zoiets heeft, of dat andere volwassenen niet hebben ingegrepen op een moment dat ik dat als kind niet kon/durfde te zeggen. 

Ik hoop dan ook van harte dat andere ouders bewuster keuzes maken in waar ze hun kinderen wel en niet in meenemen en dat kinderen weten: het is niét jouw taak!